Cel projektu

Celem projektu jest odszukanie, zachowanie i popularyzacja dawnych tradycji, obrzędów i rękodzieła, które przetrwały do dzisiaj na Pomorzu Zachodnim lub w wyniku asymilacji mieszkańców uległy modyfikacji i tworzą nową jakość. Projekt realizowany jest metodą terenowych badań etnograficznych prowadzonych przez uczniów pod opieką nauczyciela, a ich pracę wspiera i weryfikuje grono ekspertów. Zwieńczeniem projektu jest Konferencja Młodych Badaczy, w której biorą udział wszystkie zespoły uczniów ze szkół uczestniczących w projekcie. Służy ona wymianie doświadczeń oraz pochwalenie się tym wszystkim, co uczniom udało się odkryć. Przekazanie ich młodszym pokoleniom i wzbudzenie u nich zainteresowania tematem.

Dlaczego wybraliśmy Pomorze Zachodnie?

Województwo zachodniopomorskie jest „białą plamą” na mapie badań etnograficznych w zakresie zachowania i kultywowania dawnych zwyczajów i obrzędów. Wynika to głównie z niesprzyjających okoliczności historycznych (powojenne migracje i przesiedlenia ludności), a tym samym braku ciągłości kulturowej tego regionu. Tymczasem pamięć i dziedzictwo kulturowe powojennych mieszkańców Pomorza Zachodniego i ich potomków jest równie cennym kapitałem kulturowym i społecznym jak w innych regionach Polski. Jest to region wyjątkowy, ponieważ po zakończeniu II Wojny Światowej stał się miejscem styku różnych obyczajów i obrzędów, które osadnicy „przywieźli” ze sobą z różnych stron Polski. Przybyli tu przedstawiciele różnych narodowości i grup etnicznych: Łemkowie i Ukraińcy przesiedleni w ramach akcji Wisła, Polacy repatriowani z Wileńszczyzny, Lwowa, Podola i Polesia, Bukowiny, a także mieszkańcy z Małopolski i Podkarpacia. Od tego czasu minęło 70 lat, pomimo różnic mieszkańcy starali się i starają stworzyć na tych ziemiach swoją nową „lokalną ojczyznę” z własnymi tradycjami kulturowymi.

Skąd pomysł na taką formę projektu?

Nieprzypadkowo jako główny trzon projektu wybrano nastoletnich uczniów z obszarów wiejskich. Na terenach wiejskich, gdzie występują stosunkowo małe środowiska, znające się wzajemnie, z dużym odsetkiem rodzin wielopokoleniowych, łatwiej o kultywowanie wiedzy o swoim pochodzeniu, korzeniach, obyczajach i tradycji. Chcieliśmy wykorzystać naturalną skłonność osób dorosłych, a zwłaszcza starszych, do opowiadania bliskiej im młodzieży, „jak to kiedyś było”. Zależało nam na tym, aby projekt był atrakcyjny dla młodych ludzi, chcieliśmy odpowiednio wcześnie zaszczepić w nich ciekawość na temat ich pochodzenia, a także uświadomić im, że są kolejnymi nosicielami kultury, którą przekazali im ich rodzice i dziadkowie, że warto o niej mówić i odkrywać ją na nowo i że może to być powodem do dumy. Chcieliśmy, aby uczniowie wyszli ze szkolnych ławek, zrobili coś aktywnego w swojej okolicy, zintegrowali się z lokalną społecznością, a jednocześnie nauczyli się o historii i kulturze swojego regionu. Aby chcieli spotkać się i przeprowadzić wywiady z członkami swoich rodzin, z mieszkańcami, a także odwiedzić lokalne instytucje kultury i inne ważne ośrodki gminne. Innymi słowy – aby stali się badaczami lokalnej kultury. Równolegle z wywiadami oraz badaniem zasobów archiwalnych gminy młodzież dokumentowała współczesne zjawiska występujące w obszarze szeroko rozumianej kultury. Chcieliśmy dowiedzieć się, czy i jak dokonała się asymilacja społeczności lokalnych, szczególnie w wymiarze kulturowym, jakie dokonały się transformacje w tym obszarze oraz jakie są odniesienia do źródeł.